PwC đang dùng Nocode để thay đổi cách vận hành doanh nghiệp như thế nào?

Nguồn: weweb

Trong nhiều năm, việc phát triển phần mềm trong doanh nghiệp gần như luôn là “đặc quyền” của đội ngũ IT. Mỗi khi một phòng ban muốn xây dựng hệ thống quản lý mới, thêm một tính năng hay tự động hóa một quy trình nội bộ, họ thường phải gửi yêu cầu lên bộ phận công nghệ, chờ được xét duyệt, rồi tiếp tục chờ lập trình, kiểm thử và triển khai. Với những tập đoàn lớn, quy trình này đôi khi kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.

Nhưng làn sóng Lowcode/Nocode đang khiến mô hình đó thay đổi rất nhanh. Một trong những doanh nghiệp tiêu biểu cho xu hướng này là PwC — tập đoàn tư vấn hàng đầu thế giới với hàng trăm nghìn nhân sự toàn cầu. Thay vì tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình phát triển phần mềm truyền thống, PwC đang đẩy mạnh chiến lược xây dựng internal tools bằng các nền tảng Lowcode nhằm tăng tốc vận hành và giảm áp lực cho đội ngũ kỹ thuật.

Điều đáng chú ý là PwC không xem Nocode đơn thuần là một công cụ tạo app kéo-thả. Với họ, đây đang trở thành một mô hình vận hành doanh nghiệp mới.

Theo các tài liệu công khai từ PwC và Microsoft, doanh nghiệp này đang đầu tư mạnh vào hệ sinh thái Power Platform để xây dựng hàng loạt ứng dụng nội bộ phục vụ vận hành. Thay vì mọi yêu cầu đều phải đi qua quy trình phát triển phần mềm truyền thống, các bộ phận nghiệp vụ giờ đây có thể trực tiếp tham gia xây dựng công cụ cho chính mình.

Đây là khái niệm thường được gọi là “Citizen Development” — nơi người hiểu quy trình nhất sẽ là người trực tiếp tạo ra giải pháp.

Trong một doanh nghiệp quy mô toàn cầu như PwC, số lượng quy trình nội bộ là vô cùng lớn. Từ quản lý tài liệu, phê duyệt hợp đồng, xử lý yêu cầu nội bộ cho tới dashboard tài chính hay workflow nhân sự, mọi thứ đều cần phần mềm hỗ trợ. Nếu chỉ phụ thuộc vào đội ngũ developer truyền thống, backlog công việc gần như không bao giờ có thể xử lý hết.

Lowcode xuất hiện như một cách để “phân phối lại” khả năng xây dựng phần mềm trong doanh nghiệp.

Thay vì mất nhiều tháng để phát triển một hệ thống hoàn chỉnh, các bộ phận có thể tự xây những ứng dụng nhỏ phục vụ đúng nhu cầu của họ chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần. Đây cũng là điểm khác biệt lớn trong tư duy triển khai của PwC.

Trong quá khứ, nhiều doanh nghiệp thường cố gắng xây dựng một “siêu hệ thống” ERP hoặc một nền tảng all-in-one để quản lý toàn bộ hoạt động. Nhưng mô hình Lowcode hiện đại lại đi theo hướng hoàn toàn khác: chia nhỏ thành nhiều ứng dụng chuyên biệt, linh hoạt và có thể thay đổi liên tục.

Một bộ phận nhân sự có thể xây app onboarding riêng. Team vận hành có dashboard riêng. Bộ phận tài chính có workflow approval riêng. Các ứng dụng này không cần quá phức tạp, nhưng giải quyết chính xác bài toán đang tồn tại.

Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia gọi đây là mô hình “composable enterprise” — doanh nghiệp được cấu thành từ nhiều khối ứng dụng nhỏ có thể ghép nối và thay đổi nhanh chóng theo nhu cầu thực tế.

Điểm khiến mô hình này trở nên đặc biệt nằm ở chỗ người xây dựng ứng dụng không còn chỉ là developer.

PwC đã triển khai nhiều chương trình đào tạo nội bộ để nhân sự nghiệp vụ có thể tự học cách tạo workflow, xây dashboard hay tự động hóa quy trình bằng Power Apps và Power Automate. Theo các tài liệu từ PwC Đức, doanh nghiệp này tổ chức các workshop kiểu “App-in-a-day”, hackathon nội bộ và chương trình mentoring nhằm mở rộng mô hình citizen developer trong tổ chức.

Điều đó cho thấy vai trò của IT đang thay đổi. Thay vì trực tiếp xây mọi ứng dụng, đội ngũ công nghệ giờ đây đóng vai trò tạo framework, kiểm soát governance và đảm bảo an toàn dữ liệu, còn các bộ phận vận hành có thể tự phát triển công cụ cho riêng họ.

Một ví dụ điển hình là quy trình phê duyệt nội bộ — thứ gần như doanh nghiệp nào cũng có.

Trong mô hình cũ, một yêu cầu nghỉ phép hoặc đề xuất chi phí thường phải đi qua email, Excel và nhiều bước xử lý thủ công. Người quản lý duyệt qua email, bộ phận HR nhập dữ liệu lại vào hệ thống, còn tài chính tiếp tục xử lý ở một nền tảng khác. Quy trình này không chỉ chậm mà còn rất dễ sai sót.

Với Lowcode, toàn bộ workflow có thể được số hóa khá nhanh. Nhân viên gửi yêu cầu thông qua app nội bộ, hệ thống tự động chuyển đến quản lý phê duyệt trên điện thoại, dữ liệu được đồng bộ realtime và dashboard quản trị cập nhật ngay lập tức. Những ứng dụng như vậy hiện có thể được xây chỉ trong vài ngày thay vì vài tháng như trước đây.

Đây chính là lý do các tập đoàn lớn bắt đầu xem Lowcode không chỉ là công cụ hỗ trợ IT, mà là một lớp hạ tầng vận hành mới của doanh nghiệp.

Sự xuất hiện của AI đang khiến xu hướng này tăng tốc mạnh hơn nữa.

Nếu như giai đoạn trước, Lowcode chủ yếu xoay quanh kéo-thả giao diện và workflow, thì hiện nay nhiều nền tảng đã bắt đầu cho phép xây ứng dụng bằng ngôn ngữ tự nhiên. Người dùng chỉ cần mô tả nhu cầu như “tạo app quản lý nghỉ phép có approval workflow”, AI có thể tự động sinh form, database, logic xử lý và dashboard cơ bản.

Microsoft, Bubble, Retool hay Appian đều đang đi theo hướng này.

Điều đó khiến khoảng cách giữa “người dùng nghiệp vụ” và “người phát triển phần mềm” ngày càng bị xóa mờ. Một bộ phận vận hành giờ đây có thể tự xây công cụ cho chính họ nhanh hơn rất nhiều so với trước kia.

Tuy nhiên, Nocode không phải là “phép màu” có thể giải quyết mọi vấn đề.

Một trong những rủi ro lớn nhất của mô hình citizen development là việc doanh nghiệp tạo ra quá nhiều ứng dụng rời rạc mà không có governance phù hợp. Dữ liệu bị phân mảnh, quyền truy cập khó kiểm soát và technical debt mới bắt đầu xuất hiện dưới một hình thức khác.

Đó cũng là lý do PwC nhấn mạnh mạnh vào các framework quản trị dữ liệu, kiểm soát API và bảo mật hệ thống khi triển khai Lowcode ở quy mô lớn.

Nói cách khác, Lowcode không thay thế vai trò của IT. Nó đang thay đổi vai trò đó.

Thay vì trở thành “đội xây app”, IT giờ đây dần trở thành “người quản lý nền tảng”, chịu trách nhiệm tạo môi trường an toàn để các bộ phận khác có thể tự đổi mới nhanh hơn.

Đây có lẽ cũng là bài học quan trọng nhất mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam có thể nhìn thấy từ mô hình của PwC.

Thay vì bắt đầu bằng những dự án chuyển đổi số khổng lồ kéo dài nhiều năm, xu hướng mới hiện nay là xây những công cụ nhỏ, giải quyết đúng vấn đề thực tế và cải tiến liên tục theo nhu cầu vận hành. Với sự xuất hiện của AI và Lowcode, khoảng cách giữa ý tưởng và việc triển khai phần mềm đang ngắn hơn bao giờ hết.